Bron: Universiteit Utrecht 3 juli 2008
Oratie van prof.dr. Beate Völker,
Op donderdag 3 juli houdt prof.dr Beate Völker een oratie: In ieders belang; Sociologische determinanten voor de productie van collectieve goederen.
Het betoog is opgebouwd uit 4 stellingen die tijdens de lezing bediscussieerd en empirisch onderbouwd worden. Deze zijn als volgt:
Waarde sociale relaties niet achteruit
Professor Völker stelt allereerst dat sociale relaties niet in waarde achteruit zijn gegaan en daarom nu niet beschikken over minder sociaal kapitaal dan enkele decennia geleden. De veelgehoorde opvatting over de teloorgang van sociale relaties en cohesie is niet juist. Wel zijn de condities voor netwerkvorming en netwerkpatronen door de tijd heen zijn veranderd, maar daardoor hebben sociale relaties niet in waarde verloren.
Overschatting noch onderschatting
Vervolgens wordt gemotiveerd waarom de waarde van locale relaties niet mag worden overschat, maar ook niet onderschat. Er wordt veel onderzoek gedaan naar buurten en relaties onder buren met de veronderstelling dat vooral lokale relaties zorgen voor sociale inbedding en cohesie. Hoe belangrijk buurten en locale gemeenschappen voor individuen werkelijk zijn is echter controversieel. Lokale gemeenschappen berusten vaak niet op sterke, maar op zwakke, meer oppervlakkige contacten. De waarde van deze contacten ligt minder in het verlenen van sociale steun en meer in het vormen van bruggen tot andere sociale kringen en is een voorwaarde voor integratie in de samenleving.
Sociale breuklijnen
Dan komt naar voren dat niet de diversiteit in de sociale samenstelling van settings (zoals buurten of de plaats waar men werkt) de oorzaak is van minder vertrouwen in anderen. Het gaat vooral om de sociale breuklijnen. Deze breuklijnen ontstaan indien bepaalde sociale kenmerken binnen personen ‘clusteren’, zoals etniciteit en opleiding. Als clustering van deze kenmerken vaak voorkomt, is de kans op conflicten binnen netwerken groter. Breuklijnen hebben duidelijke gevolgen voor wederzijds vertrouwen.
Collectieve acties versus sociaal vertrouwen
Tenslotte geeft professor Völker aan dat vertrouwen niet de meest cruciale consequentie is waarop de wetenschap en het beleid zich moeten richten. Het gaat in eerste instantie om de handelingen ten behoeve voor het algemeen belang. Sociale orde berust meer op collectieve acties dan op wederzijds vertrouwen. Vertrouwen is weliswaar een belangrijke conditie voor dergelijke handelingen ten behoeve van het collectief; het is één voorwaarde te midden van anderen, zoals gedeelte belangen en wederzijdse afhankelijkheden.
RSS feed Commentaar